¿O can "jomitou"?: Mucilago crustacea

Enlazando co último artigo, que tiña coma protagonista a un mixomiceto, imos a coñecer hoxe precisamente un destes membros do Reino Protista, nun tempo e todavía obxeto de estudo no campo da micoloxía, e que se está a dar estes días moito na nosa zona: Mucilago crustacea. Un aspecto do máis apetitoso, ¿non si? O feito é que a mucosidade do plasmodio (esa especie de moco visguento que se ve ó fondo á esquerda e baixando pola herba abaixo no centro) e as fructificacións deste, con esa forma de pequenas boliñas cando aínda non está maduro de todo, nos poden lembrar á unha posta de ovos de algún animal. Pero o certo é que baixo esta a cuberta branquecina, se atopa o peridio que garda as valiosas esporas deste organismo.

¿Noxento? Pode que sí. Pero iso non quita que sea gran protagonista de fermosas fotografías e digno de comentar aquí. Así que por sinxelo de recoñecer, abundante e curioso, imos a coñecelo un pouquiño...

DESCRIPCIÓN

Corpo frutífero: De forma moi variable dependendo do sustrato sobre o que se desenvolva. Parte dun plasmodio de aspecto leitoso a partir do cal se desenvolven os corpos frutíferos co aspecto de espuma seca (ou de vómito, algunha xente con cans que o atopa no xardín cree que animaliño vomitou e acaba levandoo o veterinario, de ahí o título).

Abrancazado ou crema claro debido a cristais de carbonato cálcico (visibles ó microscopio e de intrincadas formas estreladas moi fermosas). Debaixo da superficie está o peridio de cor moura que acubilla as esporas, e que podedes ver na imaxe de arriba nun exemplar máis maduro.

Hábitat: Crece sobre restos vexetáis, polas de arbustos, herbas vivas e outros. Frecuente nestas datas.

Bueno, supoño que será o último post do ano, así que aproveitaremos para desexarvos unhas felices festas e un próspero aninovo micolóxico. O ano que ven... seguiremos aquí, coma sempre, refungando.

¡Sede bos no monte e graciñas a todos pola vosa compaña! Ler máis...

O mixomiceto que susurraba ós robots

(Imaxe: Klaus-Peter Zauner)

Si, ya sei que o título é un pouco surrealista, pero un non ten culpa das cousas que se lles ocorren a algúns científicos.

A noticia non é nova, e da colleita do 2006, pero non por iso deixa de ser máis interesante. Klaus-Peter Zauner da Universidade de Southampton, Reino unido, en colaboración dos colegas xaponeses da universidade de Kobe puxeron a un mixomiceto, Physarum polycephalum, a controlar un robot. Como soa. E soaría máis raro aínda se non fose porque AQUÍ en Refungando xa temos visto as habilidades deste mixomiceto coma enxeñeiro ferroviario.

O motivo deste experimento era encontrar novas formas máis simples de controlar o comportamento dun robot. Como explica o propio Zauner: "Os ordenadores que temos hoxe son moi bos para aquilo que os construimos. Pero nun entorno complexo ou paradóxico, as cousas tenden a non sair ben".

Lembremos que Physarum polycephalum é especialmente sensible á luz, polo que gusta de lugares sombríos e escapa dela. Lembremos tamén que o "corpo" destes seres está formado por un plasmodio (algo precido a unha ameba) co que se move a través do sustrato, polo que cando dicimos que "escapa" da luz, falamos literalmente. Esta foi seguramente a causa de que fose este mixomiceto o elexido. E agora entenderedes por qué.

O robot

O vehículo que tiña que "pilotar" o noso amigo era un robot con seis patas e con sensores sensibles á luz na parte superior. Estaba conectado ó ordenador (como podedes ver na imaxe) e mediante o cable recibía as ordes para mover as patas e enviaba os datos dos sensores.

O sistema de control

Doutro lado o mixomiceto era colocado nuha placa ca forma que vedes na pantalla de televisión da imaxe e tamén conectada ó ordenador. Cada un dos sensores do robot controlaba o brillo en cada un dos seis puntos da praca, que á súa vez, dispoñía de sensores de movemento para captar as evolucións do mixomiceto. Estes sensores de movemento en cada un dos seis puntos controlaban e activaban cada unha das patas do robot.

Resultado

O resultado foi que o robot imitaba o comportamento do mixomiceto, isto é: evitaba luz. Cando o robot se activaba os sensores de luz enviaban a información á praca, que aumentaba a intensidade de luz en cada un dos seis puntos en funcion desta. O iluminarse demasiado algúns destes puntos, o mixomiceto escapaba da luz, os sensores de movemento detectábano e en consecuencia activaban a pata correspondente. O robot acabou buscando a esquina máis sombría do lugar.

O resultado do experimento quizáis parece non tan práctico coma o do referido artigo do liña ferroviaria, pero é un primeiro paso importante para a aplicación de comportamentos imitados de organismos vivos en robots "adaptables" a medios moi cambiantes e complexos, reto ó que se enfrontan agora mesmo os científicos da Nasa cas misións de robots enviadas a Marte.

En todo caso haberá aínda que esperar para obter resultados con aplicacións prácticas por este camiño, mentres tanto, non vos estranedes que no próximo artigo sobre Physarum polycephalum apareza facendo churros.

Fonte: http://www.newscientist.com/article/dn8718

Ler máis...

Unha de gominolas!: Lycogala epidendrum

¿Recordades os mixomicetos? Eses curiosos seres de corpo mucilaxinoso que se desplazan polas superficies de madeiras en descomposición alimentándose do que atopan no seu camiño, fagocitando con parsimonia, que hai un tempo se consideraban fungos e que agora buscan un reino no que refuxiarse. Dende sempre foron obxeto de estudio de micólogos, e hoxe en día, estes parias da natureza, que non se parecen a ningún oitro ser vivo, seguen acompañándonos nas nosas saídas ó monte. A especie que imos coñecer neste artigo, e cuias fructificacións podedes ver na imaxe da vosa esquerda (click para ampliar) chámase Lycogala epidendrum, e é moi frecuente atoparse con él habitando todo tipo de madeiras (con preferencia polos piñeiros) formando fermosos conglomerados de "canicas" de diversas cores.

Vexamos a descripción de este curioso ente das fragas...

DESCRIPCIÓN

Corpo Fructífero: 5-12 mm de diámetro. Forma globosa, branda e coa superficie granulosa. De cor vermella rosa ou vermella alaranxada ao principio e parda ao madurar. O interior está conctituído por unha masa pastosa vermella alaranxada de novo (na imaxe en detalle da esquerda podedes ver como rezuma esta pasta), que se converte nun po esporal compacto de cor parda agrisada ó madurar. De feito esta característica válelle o nome nos país anglosaxóns de limo de pasta de dentes (slime toothpaste) ou limo de leite de lobo (wolf´s milk slime).

Hábitat: Crece sobre madeira descomposta de coníferas (as imaxes foron tomadas nun tocón de piñeiro), máis rara sobre frondosas. Forma colonias de poucos individuos (aínda que de forma extraordinaria se presenta en copioso número, como nas imaxes). Primavera e outono. Frecuente, fácil de atoparse con ela na nosa zona se un se fixa un pouco en tocóns e madeiras podres varias.

Observacións: Lycogala epidendrun, como xa vos haberedes imaxinado a pesar do seu aspecto de gominola, non ten ningún valor culinario, e o seu aspecto e características fan que sexa moi difícil confundilo con oitra especie, aínda que o estado no que o atopemos nos pode facer dubidar un pouco xa que a súa coloración e moi variable dependendo do avanzado do estado de desenrolo. Nestas imaxes podemos observar como unha primeira fructificación (as esferas grises, ainda non maduras de todo) se superpón con oitra máis recente dunha cor laranxa viva, pero non sempre atoparemos cores e formas tan claras.

Bueno compañeiros, teño que deixarvos por hoxe que aínda queda horiña e media de luz, e vamos a aproveitala para ver que nos depara o monte. Sempre hai algo que ver, algo que disfrutar, unha sopresa fúnxica agardando por nós nalgún sitio... E lembrade refungar polo menos unha vez ó mes, que alivia a hipertensión! Ler máis...

Encaramado á pedra: Fuligo Septica

Esa masa amarela que cubre a parte superior desta rocha é o protagonista desta entrada, e non, non é un fungo, a lo menos dun tempo a esta parte. Se tivestes a oportunidade de ler o artigo sobre o Stemonites (facede click para ir a él) xa sabedes que os Mixomicetos, debido ás súas peculiaridades biolóxicas, aínda que antigamente se estudaban encadrados no Reino Fungi, hoxe en día conforman un mundo aparte. Esto non quita que sigan a ser obxecto de estudo por parte dos micólogos, por suposto. Recordemos as súas características básicas a grosso modo: se alimentan por fagocitose e o seu "corpo", en lugar de estar formado por micelio coma nos fungos, está composto por unha masa protoplasmática mucilaxinosa chamada plasmodio e que se move polo substrato (xeralmente madeira en descomposición, pero a estes vailles de todo). En Fuligo Septica este movemento é perceptible porque o plasmodio vai deixando un rastro nacarado chamado hipotalo (na imaxe non se aprecia demasiado ben, pero fixádevos que nos límites da mancha amarela se aprecian unha sorte de mucosidade seca blanquecina que se perde no fondo desenfocado) similar ó que deixan lesmas e caracois. Pareceume moi curioso velo ahí encaramado á pedra; semella que anda a mirar para donde ir: "Hey, aquel tronco podre dalí abaixo ten unha pinta exquisita! Fungo o último!". En fin, antes de que se nos vaia a cabesa, imos ver unha lixeira descripción deste chamativo ex-fungo...

DESCRIPCIÓN

Corpo Fructífero: 4-15 cm de lonxitude (diámetro é máis exacto) por 1-3 cm de espesor. Masa mucilaxinosa de forma moi variable, que se adapta ao substrato sobre o que está unida directamente. Xeralmente de cor amarela viva, máis tarde vólvese sólida, formando unha cotra de cor parda cunha membrana moi fráxil e fina que envolve a masa esporal.

Hábitat: medra sobre madeira morta, herbas e outros restos vexetais (no noso caso, o musgo que recorre a pedra) como, follas, poliñas, etc. Primavera e outono. Moi frecuente.

Bueno rapaces, como non hai dous sen tres, veremos no futuro máis mixomicetos, esos pequenos e curiosos mocos que ás veces atopamos pululando polos tocóns e ramas podres.
Xa sabedes que se tedes algunha inquietude acerca dalgún cogomelo en particular, só tedes que refungar e pedilo. Un saúdo a todos! Ler máis...

Stemonitis: entre fungo e animal

Antes de entrar en materia, aconsellámosvos facer click na imaxe para ver con claridade o individuo que nos ocupa. ¿Listo? Pois ó conto. Stemonitis sp. pertencía ata fai pouco a división Gymnomycota do Reino Fungui, e dentro da mesma ós Mixomicetos. Pero os avances nas investigacións e comprensión destes organismos fixeron reordear o Reino Fungui e deixar a división Gymnomycota fora deste; actualmente se engloba no Reino Protista. A causa de este cambio reside nas especiais características destes ex-fungos: realizan a súa alimentación por fagocitose (ó contrario dos fungos, que o fan por absorción) e o seu aparato vexetativo (o seu corpo) está formado por un plasmodio. O plasmodio é un agregado en forma de masa mucilaxinosa (de moco pa entendernos) composto por núcleos celulares que comparten un mismo citoplasma e membrana celular (e non un agregado de células organizadas e con núcleos e membranas individuais como nos animais ou fungos). Este plasmodio se alimenta por fagocitose, ou sexa, que rodea coa sua membrana o seu alimento (bacterias, outras células, materia orgánica) e o incorpora ó citoplasma donde é dixerido. Este proceso podédelo ver de marabilla no video que xa colgamos na web sobre o crecemento acelerado dos fungos, algúns mixomicetos salen xusto ó principio!

Ben, se nos damos a liberdade de facer a comparación entre micelio e plasmodio, entón ¿cal sería o equivalente dos cogomelos, o aparato sexual? As fructificacións dos mixomicetos, chamadas esporocarpos, adoptan formas diversas, así que nos centraremos no caso específico que nos ocupa, Stemonitis. E como unha imaxe vale máis que mil palabras, volvamos ás imaxes entón e intentemos poñerlle cara a cada cousa...
Neste caso o corpo do mixomiceto, o plasmodio, está formado por unha fina película mucilaxinosa que podedes observar en ambas instantáneas na superficie do tronco e que reflexa o brilo do flash (que hubo que usar pois estaban ben acochados entre as raices dun carballo talado). Os esporocarpos son fácilmente visibles e teñen forma de pluma que emerxe do plasmodio, sobre todo na primeira imaxe podedes ver perfectamente as esporas cubrindo estas plumas en forma de pó marrón ou ferruxinoso, con aspecto de óxido e que tamén se pode ver no exemplar máis desenrolado da segunda imaxe cubrindo a corteza do tronco pola parte de abaixo.

Un curioso bichino este, ¿non creedes? Maís preto do monstro do clásico do cine de terror "The Blob" que de calquera fungo. En todo caso, estaremos ó tanto da aparición de calquera destes fungos desterrados para amosárvolo en Refungando.

Un saúdo a todos o que nos seguides pola rede, e boas vacacións ós que xa as empezastes!! Ler máis...