Unha nova cita micolóxica nas illas de Sálvora e Ons

Fotografía: Amancio Castro (Illa de Sálvora)

Preto, moi preto de nós. Se a anterior cita que comentábamos fai nada sobre Gyromitra Newirthi nos levaba á outra punta da península, preto de Córdoba, desta vez imos quedarnos moi preto da casa, a cabalo entre dúas rías, a de Arousa e a de Vigo, entre a illa de Ons e a de Sálvora, nun marco natural de incrible beleza.

Se trata desta vez de dúas citas froito do traballo de catalogación no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Jaime Blanco Dios de Myriostoma coliforme, unha especie incluida na lista de especies europeas en perigo de extinción, e primeiras cita para Galicia deste fungo de morfoloxía única. Estas citas foron publicadas no último número da revista do Grupo Micolóxico Galego, Mikes (vol. 12).

Así que imos a aproveitar a feliz ocasión para ollar a descripción de tan particular e rarísimo cogomelo que de seguro, se chegara a ocasión, non habiamos de confundir na identificación. Hoxe non tedes queixa. Fai click abaixo en ler máis para ler o resto do artigo...


DESCRIPCIÓN

NOTA: Debido a que os exemplares da imaxe da fotografía están un pouco maduros de máis, imos incluir esta imaxe dun cogomelo no seu estado ideal extraída do libro "Guía de los hongos de la Península Ibérica, Europa y Norte de África", de Régis Courtecuisse e Bernard Duhem, para ilustrar millor o artigo. As anotacións son engadidos de Refungando para que poidades seguir a descripción deste "extraterrestre" máis doadamente.

Corpo frutífero: 4-7 cm de diámetro, máis ou menos esférico e abrancazado de xove. Exoperidio (capa exterior que recobre a gleba dos gasteromicetes) que se abre en forma de estrela, con 7-9 brazos parduscos ou abrancazados, acadando neste estadio entre 8 e 17 cm de diámetro.

Endoperidio esférico, algo aplanado, de 2,5-6 cm de diámetro, primeiramente ca superficie lisa, branca prateada que despóis é parda a causa do depósito das esporas, con 7-30 estomas e coa base suxeita ó exoperidio por 5-11 pequenas columnas, de 3-5 mm de longo.

Gleba: Branca cando é novo, parda ó madurar.

Hábitat: Monte baixo, bosques claros, sobre chans areosos. Saprófito. Moi raro. Recomendamos no recollelo se se atopa polo seu status de especie en perigo de extinción.

Observacións: Myriostoma coliforme é a única especie do seu xénero, aquí non hai confusión posible. O seus múltiples estomas e a curiosa culumnata entre peridios fan del un cogomelo único.

Este fungo está incluido na lista de macromicetos en perigo de extinción en Europa. Creíase exitinto ata fai pouco en Gran Bretaña, onde foi descuberto e de onde desapareceu a fináis do século XIX. De feito, o último exemplar atopado no país foi recolectado en 1880 en Norfolk e tiveron que pasar máis de 120 anos para que en 2006, afortunadamente, aparecese de novo esta especie nas illas británicas, en Suffolk.

Estamos demasiado acostumados a ler novas de incorporación de cada vez máis especies, non só de fungos, ós catálogos e listas que apuntan á extinción, polo que novas deste tipo, tanto as citas como o redescobrento en Gran Bretaña, son unha pequena brisa (non chegan a soplo, lamentabemente) de aire fresco no negro panorama da biodiversidade mundial. Felecitémonos pois polas boas novas e, por suposto, ós que as fixeron posibles co seu traballo.

Vémonos nuns días, por aquí, refungando coma sempre. ¡Saúdos!

Ler máis...

Hellvella macropus

Antes de nada, pedirvos desculpas pola tardanza en publicar, pero non sempre ten un todo o tempo que quixera para dedicarlle ós artigos. Estes días, recuperaremos o tempo perdido. Dito o cal... ó allo, que está a ser un inverno micolóxico moi interesante e temos moitas cousas que ver.

A pesares do frío e da pouca humidade deste inverno sempre é bo momento para atoparse con interesantes cogomelos, por Tutatis que sí. Como é o caso que nos ocupa hoxe, Helvella macropus.

Persoalmente atopo o xénero helvella especialmente fermoso, supoño que en parte debido a que sempre me trae á cabeza a figuras saídas dun cadro abastracto ou surrealista; cada unha delas é unha obra distinta saída dos pinceis da natureza. Se a Dalí lle houbese dado por pintar cogomelos, pintaría helvellas.

Helvella macropus non é un cogomelo que se deixe ver moito pola nosa zona (Barbanza), aínda que neso tamén influe o seu pequeno tamano e a súa predilección por solos ricos en abundante materia vexetal en decomposición, que lle proporcionan unha fantástica camuflaxe combinados coa súa cor pouco chamativa e o ocultan á vista.

Para este ascomiceto, sinxelo de encadrar en xénero, non tanto de identificar coma especie pola seu gran parecido con oitras pequenas helvellas aterciopeladas, habemos de botar man de microscopio para asegurarnos na súa identificación. Eche o que hay, non sempre (de feito, case que nunca) imos poder identificar un cogomelo apoiándonos únicamente na macroscopía, aínda que nos sempre tentamos traervos cogomelos nos que sea posible. Hoxe non é o caso.

Se nos acompañades ata o final do artigo, imos a ver cales son as características macroscópicas máis destacables desta pequena e aterciopelada helvella, tan so fai click en ler máis...


DESCRIPCIÓN

Sombreiro: 1-5 cm, con forma de copa ou disco, dun gris-parduzco apagado. Superficie superior lisa. Superficie inferior pubescente, cuberta de pequenos peliños ben visibles ca axuda dunha lupa.

Pé: 1-5 cm de longo x 0,5 cm de ancho, pubescente e da misma cor ca parte inferior do sombreiro, liso ou ca idade con un sutil surco intermitente que recorre a lonxitude do pé, deixando pequenas e suaves cavidades; aínda que ás veces a canle se debuxa perfectamente, oitras apenas é percibible, sobre todo en exemplares novos.

Carne: Delgada e elástica, sen olor nen sabor destacables.

Hábitat: Potencialmente saprófito e/ou micorrícico (non está moi claro). En bosques de frondosas ou coníferas con chans ricos en materia vexetal en descomposición.

Observacións: Non comestible. Ó igual que oitras helvellas, contén ácido helvélico, o que a fai tóxica en cru. De todas formas o tamano, cantidade e sabor da carne non fan deste cogomelo un obxetivo a ter en conta para micófagos.

Como xa adiantabamos na introducción, Helvella macropus é sinxela de recoñecer como helvella, non tanto de identificar coma especie. Outras especies de helvellas de case calcadas características macroscópicas (principalmente Helvella villosa, prácticamente indistinguible) fan neste case imprescindible o uso do microscopio para unha identificación fiable ó cento por cento. Neste caso, as características esporas fusiformes (con forma de huso) de Helvella macropus a distinguen doitras compañeiras de xénero similares con esporas cilíndricas. Conclusión: Lamentablemente sen o uso deste instrumento, habemos de poñerlle un signo de interrogación ó lado do noso cogomelo, aínda que a cousa andará, se o voso cogomelo se axusta á descripción, probablemente entre Helvella villosa e macropus.

Nos podemos rematar sen deixar de recomendarvos novamente que vos acheguedes pola costa, onde gran cantidade de interesantes cogomelos pululan entre a area das dunas e piñeirais esperando que os descrubades. É , probablemente, o ecosistema máis interesante e rico do momento micolóxicamente falando, onde atoparedes ademáis con facilidade oitras interesantes helvellas. Unha boa excusa para ir á praia a refungar en inverno.
Ler máis...

"Cocinando Setas": Un novo blog para bucear a gusto na micogastronomía

Da man de Conchi Zúñiga, socia da Xuntanza de Micólogos "Os Cogordos" de Ourense, nos chega este blog dedicado exclusivamente á vertente gastronómico-lúdica da micoloxía. A autora, que se define a sí mesma como cociñeira non experta, nos regala nembargantes con unha colección de receitas que son para quita-lo hipo e facer traballar as gándulas saliváis a full speed. Valla como mostra e botón a imaxe que abre este artigo dun prato de Osobuco á cervexa con cogomelos (neste caso, con Cantharellus tubaeformis). ¿Quén se apunta a rebañar o prato con un bo cacho de pan de Cea? Pra dicirlle que non...

Así que xa sabedes, se queredes aprender novas, orixináis e suculentas formas de preparar cogomelos, este é o voso blog e Conchi a vosa Arguiñana: Cocinando Setas. Micograstronomía para todos, deliciosos pratos para quen se anime a preparalos. Ler máis...

Sacos productores de Pleurotus Citrinopileatus

Cando chega o verán e as temperaturas son máis benévolas, dende a empresa galega Hifas da Terra nos dan a oportunidade de cultivar na nosa propia casa unha fermosísima variedade de cogomelos: Pleurotus citrinopileatus.

Este fungo é de orixe tropical, de ahí a necesidade das temperaturas estivais, pero o seu cultivo en sacos productores nos dará a oportunidade de disfrutar no noso fogar do crecemento e, por suposto, sabor, dun cogomelo exótico que doitra maneira nos sería imposible. No lo apuntamos para este verán. Mentres, podedes disfrutar do fantástico aspecto do crecemento fasciculado e fermoso colorido desta maravilla amarela neste video... Ler máis...

O humor fúnxico de Davila: Riscos micolóxicos

Logo da chea de intoxicacións que vivimos o ano pasado (e as que virán o que ven, lembrade isto), non está de máis concienciar un pouco á xente da perigosidade desta actividade. ¿E qué millor que unha viñeta do amigo Davila para tales menesteres? Amigos micófagos, non sexades larpeiros, aplicade a dúbida cartesiana ás vosas recollidas e, en caso da máis mínima vacilación, consoládevos con un bocadillo de chourizo. Ese non falla, seguro. Ler máis...

Cogomelos, vitamina D e raios ultravioleta

Antes de que vexades o video, un par de cousas: primeiro, o video pertence a unha reportaxe da ABC australiana sobre os cogomelos de cultivo e cómo a exposición a raios ultravioleta incrementa a presencia de vitamina D nos mesmos. Atoparnos este video e as cuestións que nos xurdiron deron pé a este artigo e así vos iredes metendo en materia. E segundo, deixamos a traducción a continuación para logo tratar con máis detalle esta curiosa cuestión da vitamina D, os cogomelos, e os raios uva.... ¿Parécevos? ¡Pois adiante video! (Click en ler máis para ver o artigo completo)

Traducción

Kirsty Bennett, periodista: Parece unha escea dunha película de ciencia ficción!

Doug Schirripa, Adelaide Mushrooms: Como podes comprobar é todo alta tecnoloxía, podes ver mirando para o corredor central que temos 30 cuartos en ambos os dous lados. Son 265 metros de lonxitude, que é case unha vez e media o MCG.

Kirsty: Pero non vai atopar xogadores footy espreita na escuridade - Son cogomelos! Esta é a segunda maior granxa de cogomelos no país e está a pleno rendemento. Hai ordenadores para controlar a temperatura, a humidade e o rego.

Doug: Os cogomelos son moi temperamentais, un cambio de dous graos pode significar que a colleita podería botarse a perder e non ser viables para o mercado.

Kirsty: Son moi sensibles cando se trata de condicións de crecemento e non precisan de tempo no sol. Porque os cogumelos son un tipo de fungos, que ao contrario queos vexetáis, non precisan de sol para crecer. Pero os investigadores descubriron algúns beneficios de expoñer os cogomelos á luz. Descubriron que expoñer os cogomelos a pulsos de luz ultravioleta aumenta os niveis de Vitamina D.

A vitamina D é importante para os nosos corpos, porque iso nos axuda a absorber o calcio que necesitamos para a saúde dos ósos, músculos e dentes. Hai moi pequenas cantidades de vitamina D en algúns alimentos e bebidas - pero é difícil conseguir todo o que precisa só da súa dieta.

O xeito máis natural para obter vitamina D é do sol. Pero se cree que deste xeito non se está recibindo o suficiente. É un equilibrio moi difícil porque demasiado sol pode aumentar o risco de cancro de pel. Pero algúns investigadores din que a falta de vitamina D pode levar a problemas de saúde en futuras doencias cardíacas.

Entón é ahí onde entra esta nova tecnoloxía. Os investigadores din que a xente só precisan comer tres destes cogumelos novos ao día para obter toda a vitamina D que precise. Tamén din que este fungo en especial (Agaricus bisporus) ten outros beneficios para a saúde como prevención dalgunhas enfermidades.

Os cogomelos enriquecidos con vitamina D cogumelo rico atoparon o seu camiño no mercado dos EEUU, pero non é un superventas.

Greg Seymour, Asociación Australiana produtores de cogumelos: Coido que o xurado está un pouco fóra, porque a poboación ten que entender que precisan para obter vitamina D a partir dunha fonte alimentar. Non vendeu unha enorme cantidade aínda, pero o mercado está evolucionou moito, moi rápido alí.

Kirsty: E non terá que esperar moito tempo para proba-los aquí. Cogomelos embalado con suplemento de Vitamina D vai estar nos estantes de supermercados de Australia a finais deste ano.

Así, mentres que os cogumelos aínda gozarán moito do seu tempo na escuridade, pero terán un brillante despertar antes de chegar ás nosas estanterías.

Agora a cuestión é, ¿qué hay de certo en todo isto? Para iso imos a ir paso por paso repasando algúns conceptos importantes para entender cómo os cogomelos son unha importante fonte de vitamina D e si realmente se pode incrementer o contido desta vitamina expoñendoos a unha fonte de raios ultravioleta. Comecemos entón pola vitamina D...

A vitamina D

Sen entrar en moitos detalles, a vitamina D se encarga no noso organismode regular o paso de calcio ós osos, contribuindo de forma moi importante á formación e mineralización do sistema óseo. A súa carencia pode chegar a provocar raquitismo en nenos e osteomalacia en adultos; no caso de persoas maduras a súa carencia ó longo do tempo se asocia á aparición de osteoporose.

Obtemos a nosa dosis diaria de vitamina D da nosa dieta (leite, queixo, peixes grasos, ovos, cogomelos... Os vexetáis son moi pobres nesta vitamina) e en moita maior medida, pola transformación de colesterol, precursor desta, en vitamina D mediante a exposición ós raios ultravioletas (en cristiano, "tomando o sol").

Existen varias formas desta vitamina, a D2 e D3. A vitamina D2 se obtén pola transformación do ergosterol (presente en vexetáis e cogomelos) mediante a exposición ós raios ultravioleta e a vitamina D3 a partir do colesterol mediante o mesmo proceso. Logo, volvendo ó párrafo anterior, o que obtemos no noso organismo ó toma-lo sol é vitamina D3. Pero, por suposto, a que nos vai a interesar máis hoxe vai a ser a vitamina D2 e o seu precursor, o ergosterol.

Os cogomelos e o ergosterol

O ergosterol é un compoñente importantísimo das membranas celulares dos fungos, cumprindo as mesmas funcións que o colesterol nas membranas celulares animáis, ou sexa, que actúa como andamiaxe das mesmas, dando estabilidade, fluidez e contribuindo á integridade da membrana.
Ademáis disto, e como o colesterol como vimos no párrafo anterior, é un precursor biolóxico, unha provitamina, da vitamina D na que se transforma ó ser exposto os raios ultravioleta. O ergosterol ten, ademáis, propiedades anticanceríxenas.

A súa distribución no carpóforo é variable e depende da especie de cogomelo, pero parece ser que por regla xeral nas lamelas é onde se atopa a concentración máis alta de ergosterol, a lo menos nos agaricais (cogomelos con lamelas) obxeto dos estudos vistos.

Os raios UV e os cogomelos

Chegados a este punto, ¿qué hai de certo entón nas afirmacións dos responsables de Adelaide Mushrooms na reportaxe que acabamos de ver? Recapitulemos. O que temos ata agora como consecuencia do visto é o seguinte: os cogomelos son unha importante fonte potencial de vitamina D. Naqueles cultivados, debido a que normalmente se producen en sitios escuros ou mínimante iluminados, non atopamos prácticamente vitamina D. Nos cogomelos salvaxes atopamos contidos mínimos de vitamina D, xa que normalmente están ben a cuberto baixo a masa arbórea, follas do chan, etc.; as maiores cantidades de vitamina D a atoparíamos nos cogomelos que gustan de prados e campos abertos como, por exemplo, os pertencentes o xénero agaricus, debido á súa maior exposición á luz directa do sol durante o crecemento.

Dito isto, imos ó gran dunha vez. Atopamos diversos estudios que avalan a capacidade de transformación nos cogomelos do ergosterol en Vitamina D. Algúns estaban financiados por empresas como Adelaide Mushrooms, oitros, por fabricantes de bombillas de raios ultravioleta... Os resultados destes estudios polo tanto, imos a colle-los con pinzas. Curiosamente, coma no video, nestes estudos empregan na súa metodoloxía pulsos de luz ultravioleta no canto de exposicións prolongadas. Lóxico se pensamos que o que interesa a estas empresas é que a vitaminización dos cogomelos sexa o máis rápida posible para que o proceso sexa realmente viable económicamente. No resto dos estudos atopados, algúns publicados en revistas con revisión por pares, a exposición dos cogomelos é continua e pode alongarse dende ó redor dos 10 min. ata as dúas horas. Nada de pulsos.

No que si coinciden tódolos estudos é en que a producción de vitamina D é moito maior cando expoñemos os cogomelos cas lamelas cara a luz, que cando expoñemos o sombreiro. No caso do champiñón, como se recolle moi novo e cas lamelas case sen abrir, o cambio de producción non é moito, pero se os laminamos antes da exposición, o conto cambia. No video que nos ocupa vemos que os cogomelos se expoñen co sombreiro cara a luz, e que o tempo de exposición apenas é de dous ou tres segundos. ¿É suficiente isto para enriquecer os cogomelos con vitamina D? Sen estudos máis serios publicados en publicacións con revisión por pares, por aquilo da mínima credibilidade, ímolo dubidar.

E se non vexamos. Nas seguinte gráficas se amosa o contido de ergosterol por especie (na primeira delas), e o contido de vitamina D2 (na segunda) logo de dúas horas de exposición. Os cogomelos obxeto do estudo son Shiitake, Enoki, Button (Agaricus bisporus), Oyster (Pleurotus ostreatus), Abalone (Pleurotus cystidiosus):

¿Qué observamos aquí? O mais iteresante é que o champiñón, co maior contido de ergosterol, debería ser, apriori, o que maior cantidade de vitamina D producira. E sería así de habelo laminado, pero como comentamos antes, o estadio no que se recollen os champiñóns para a súa comercialización fan que as lamelas esten moi pouco expostas á luz ainda que as orientemos cara a ela. As gráficas están sacadas da Tese de Jasinghe Viraj Janakakumara, da Universidade Nacional de Singapur, un completo estudo no que se analizan moitas das variables que inflúen na conversión ergosterol-vitamina D coma, por exemplo, temperatura, humidade, ou parte do cogomelo exposta á luz. Podedes facer click no enlace para descargalo e lelo con calma se queredes profundizar máis.

Na seguinte gráfica do mesmo estudo, podedes ver os contidos de vitamina D2 obtidos segundo as parte irradiadas e o tempo de exposición. A liña azul representa ós cogomelos irradiados por ambas caras, lamelas e sombreiro; a liña amarela representa cogomelos irradiados só nas lamelas e a liña violeta cogomelos irradiados só no sombreiro. Cómo vedes, o óptimo sería irradiar o cogomelo polas dúas caras e ó redor dunha hora en todo caso, a partires da cal o crecemento de vitamina D2 comeza a estancarse. De seren correctos os datos, isto botaría por terra o método empregado no video, xa que as diferencias de producción son considerables.


Conclusións

Sen estudos serios corroborando a eficacia dos pulsos de luz utravioleta na conversión de colesterol a vitamina D2, imos a tomar os resultados de estudos coma este, Post-harvest Vitamin D Enrichment of Fresh Mushroom Robert Beelman and Michael Kalaras con cautela. En todo caso, a metodoloxía utilizada no video non parece a máis adecuada para enriquecer os cogomelos con vitamina D polo xa exposto, e parece máis obedecer a unha estratexia comercial que a un método realmente efectivo de enrequecimento. Estaría ben que alguen lle fixese unha análise a unha bandexa de cogomelos da empresa en cuestión.

En todo caso o que si é certo e que os cogomelos son unha fonte en potencia de vitamina D que non podemos obviar. Podémola atopar nos cogomelos silvestres e nos irradiados comerciáis, que comezan a chegar agora mesmo ós mercados. Está por ver que os procesos empregados sexan, a parte de realmente efectivos, economicamente rentables. Os cogomelos poden ser unha valiosa arma para combatir o déficit desta vitamina en países subdesenrolados, coma complemento na dieta para aqueles que abandoaron os praceres da carne (vexetarianos, vamos), xente maior (con maiores necesidades de vitamina D) ou con problemas de osteoporose, alérxicos ó peixe, etc. Os cogomelos nos ofrecen unha fonte barata e rica de vitamina D de sinxela producción.

E así chegamos ó final. Estaremos atentos de aquí en diante a novos datos sobre o tema para poder ir ampliando información. Non desconectedes. Refungade.

Outras fontes de estudos: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18522400

Ler máis...

Primeira cita de Gyromitra Neuwirthi na península, de J.M.C Marcote e J. Gómez

Tódolos anos se producen novos hachados no campo da micoloxía galega e peninsular, pero poucas veces o cogomelo protagonista da cita é dunha beleza como a de hoxe. Este marabilloso e raro cogomelo que vedes na imaxe, foi atopado en Priego de Córdoba (Córdoba) polos autores da cita José Manuel Castro Marcote e Javier Gómez, e a cita publicada no Boletín Anual da Sociedade Micolóxica de Madrid. Este hachado é, sen dúbida, motivo para terlles unha envexa san ós afecionados andaluces, que agora teñen no seu repertorio micolóxico esta fermosa rareza para poder atoparse e disfrutar nas súas saídas. Noraboa.

E eiquí vos deixamos sen máis prémbulos a descripción deste novo cogomelo documentado na península; con todos vostedes, para todos vos, Gyromitra neuwirthi .

DESCRIPCIÓN (Publicada no Boletín sa Sociedade Micolóxica de Madrid, nº 34- ano 2010)

Corpo fructífero: sombreiro de de 2-3 cm de diám., globoso, lobulado, con ondulacións e pregamentos redondeados pero sen circunvolucións, nunca cerebriforme, ca marxe moi involuta e totalmente libre do pé. En tempo seco o sombreiro se retrae de deixa ver a totalidade do pé, tomando a apariencia dunha especie de boina engurrada e marrón negruzca sobre un estípite totalmente branco. O himenio recobre a superficie superior, seco e de cor marrón negruzco. A superficie inferior é branca e lisa.

Pé: 1-3 x 0,5-1 cm. Cilíndrico ou lixeiramente ensanchado na base, macizo nos exemplares xoves, sempre cheo, coa superficie lisa, nunca costelado e de cor branca.

Carne: Branca e sólida, sen olor nen sabor apreciables.

Hábitat: Fructifica en lugares húmidos, sobre restos vexetáis. Nunha das recolectas aparecía sobre follas de olivo (aquí, acompañado por numerosos exemplares de Morchella deliciosa) e noutra baixo ulmeiros, á beira dun regato.

Non queremos rematar sen agradecerlle a J.M.C Marcote o enviarnos a fotografía que ilustra esta entrada e obsequiarnos cun exemplar do artigo publicado. ¡Graciñas!

Temos xa que deixarvos, non sen antes recomendarvos, ós que o teñades a man, facer algunha saída estas datas a algunha zona dunar ou piñeiral costeiro, por onde agora poderedes atopar cousas moi interesantes, sobre todo entre os ascomicetos. Xa vos amosaremos algunha en próximas entradas. Namentres, estos días, andaremos preto da costa, entre brión e area, refungando, claro. Ler máis...

O nemátodo do piñeiro detectado en Galicia

A globalización hoxe en día abarca e afecta a moitos eidos distintos no noso planeta, e a natureza non podía escapar a esta tendencia globalizadora. De feito, é quizáis a que máis sufre as consecuencias deste mundo cada vez mási "pequeno". Moitas epecies foráneas acaban chegando ós nosos ecosistemas; algunhas inocuas, oitras, as máis, integradas nun entorno que non está adaptado a elas, e que sufre as desagradables consecuencias da chegada do novo veciño ó barrio.

Bursaphelenchus xylophilus, que así se chama este microscópico verme invasor, chegou infectando madeiras de procedencia asiática a Portugal en 1999. Agora xa está aquí en Galicia e a súa perigosidade faise evidente se temos en conta que é capaz de secar un piñeiro nun tempo record de tres meses.

Nos enteramos da mala nova da man do Grupo Ecoloxista ADENCO, e reproducimos aquí para vos este artigo seu no que nos explican en detalle o problema do nemátodo, a súa orixe e o estado das cousas neste momento. Malas novas para os nosos montes... Haise que poñer as pilas, para non ter que chorar logo. Aínda que, se temos que botar man de antecedentes, por estes lares as cousas soen facerse mal, tarde e cas pilas xa medio gastadas. Esperemos equivocarnos desta vez.

Podedes facer click nas imaxes para agrandalas para ler sen problema este comunicado.

Ler máis...

Un curioso cogomelo: Phaeolus schweinitziii

A primeira descripción dun cogomelo este ano vai a parar a un de formas ben curiosas. O seu aspecto ó longo do proceso de maduración é un dos máis cambiantes que nos podemos atopar: a morfoloxía dun carpóforo novo no ten nada que ver co cogomelo xa maduro, como ides a comprobar; case parecen dous cogomelos distintos. O nome, Phaeolus schweinitzii, retorto como o cogomelo, fai referencia ó oscuro do carpóforo cando está maduro (Paheolus significa "escuro") e o epíteto schweinitzii fai referencia ó seu descubridor, o micólogo estadounidense Lewis David de Schweinitz.

Lembro que a primeira vez que me atopei cun exemplar novo (non se parecía a nada visto nos manuáis), tiven que agardar unha semana para poder velo máis crecido e caer así da burra.

Pero aquí vos traemos a burra completa. Veredes este cogomelo en varios estadios de formación e aprenderedes que é relativamente sinxelo de identificar, ademáis de ser bastante común e frecuente de atopar case que todo o ano. E por suposto, un cogomelo tan curioso, non podía deixar de ter aplicacións curiosas... Pero non adiantemos datos, imos a botar un ollo á descripción comentada deste cogomelo, ¿vos parece? Pois facede click abaixo en ler máis.


DESCRIPCIÓN

Sombreiro: 10-25 cm de diámetro por 2-3 cm de espesor. De forma moi variable e irregular. Cando é moi novo, cilíndrica e globosa e ó desenvolverse vólvese circular ou reniforme (con forma de ril), ao principio convexo e logo embudado, lembrando ás veces polo seu aspecto a unha flor de cor parda avermellada coas beiras amarelas. Cor amarela xofre que vólvese parda ferruxinosa coa idade (fixádevos na diferencia da primeira imaxe, co cogomelo máis maduro, e nesta da esquerda, co cogomelo na "flor da vida") mantendo a marxe sempre máis amarelada (ata que xa está maduro de todo, claro, cando esa coloración desaparece). A cutícula é vellosa, afeltrada e a marxe delgada e lobulada. Na seguinte serie de imaxes de varios exemplares novos, podedes observar a enorme diferencia que existe entre os carpóforos deste fungo segundo a idade; de feito, parece un cogomelo completamente distinto.



Tubos: Curtos na beira e longos preto do pé, decorrentes e de cor amarela, coa idade pasan a parda roña. Poros irregulares e concolores ós tubos.

Pé: Inexistente ou moi curto e espeso.

Carne: De nova e branda, esponxosa, substanciosa e exuda unhas gotiñas de cor ambar. Ó madurar faise suberosa (de consistencia parecida á da casca) e moi lixeira de peso, casi parecen de cartón. Cor amarela azafrán de nova e parda ferruxinosa ó madurar.

Hábitat: Crece en bosques de coníferas, tocos de piñeiro (tamén de eucalipto, como os exemplares da imaxe que abre este artigo) e incluso directamente sobre o humus, englobando herbas e ramiñas no seu desenvolvemento. Podedes ver esta "incorporación" de restos vexetáis nesta imaxe da esquerda ou nas imaxes do cogomelo xoven. O cogomelo medra sen inmutarse "fagocitando" canto atopa. Máis rara é a súa forma parásita, sobre troncos (na base e raíces, máis ben) de piñeiros enfermos. Aparecen exemplares illados e, cando é parásita, en pequenos grupos. Frutifica en verán e podemos atopar esta especie case que todo o ano.



Observacións: Non comestible. Fácil de identificar polas súas formas, cor e hábitat, ainda que cando está crecendo ás veces toma formas estranas e difíciles de distinguir. Se a chegades a identificar, poderedes dicir que coñecedes un xénero enteiro de cogomelos e encher peito, pois esta é a única especie do xénero Phaeolus.

Pero aínda que non dentro da cociña, Phaeolus schweinitzii ten unha interesante aplicación: é unha fonte de tinte natural para tecidos. De feito, os indios americanos xa o utilizaban nas súas vestimentas. ¿Adiviñades que cores podemos obter con él? Exacto: amarelo, dourado, distintos tons de marrón e incluso verde. A imaxe da esquerda podedes ver unha imaxe de Gary Emberger (sacada desta páxina) con mostras dos distintos tons obtidos segundo a sustancia utilizada para fixar o tinte ó tecido.

Curiosamente, non tódolos cogomelos son válidos para facer tintes, Amanita muscaria ou Cantharellus cibarius, por citar dous de vivas cores, non teñen utilidade como fonte de tintes.

Neste enlace á páxina de Tom Volk podedes ver un gnomo feito de la tinguida con colorantes extraídos de diversos fungos: a mochila, o cinto e as botas estan tinguidos con Phaeolus Schweinitzii. Penso que lle vou encargar a esta xente uns bos calzoncillos dourados de la para estos días de frío no monte; o dourado lle senta moi ben ó meu ton de pel. Uns xenuinos gallumbos micolóxicos. En fin,creo que me estou desviando do tema...

Por onde iba... Ah, si, ¿qué vos parece o amigo? A min persoalmente é un cogomelo que me gusta moito fotografiar, moi fermoso de novo e cando todavía non está moi maduro. Por certo, aínda estades a tempo de velo por aquí preto, por exemplo, se queredes ir a tiro fixo, na zona do parque natural de Corrubedo, fixádevos ben nas bases dos piñeiros. ¡E lembrade que o inverno non supón a fin dos cogomelos!

Esto é todo por hoxe.Vémonos máis cedo que tarde, por aquí, coma sempre, en Refungando.

Un schweinitziano saúdo a todos.
Ler máis...

O Entoloma máis fermoso do mundo

Pasada xa a resaca de finde ano, a da noiteboa, a de reis, a... bueno, pasadas estas entrañables festas cheas de amor, boas intencións e opíparas pitanzas, volvemos con vos con un regalo para os ollos que nos trouxeron os reis magos (bueno, en realidade foi o amigo e socio David Ageitos, pero como vale por tres homes...) como é este fermosísimo cogomelo: Entoloma hochstetteri. Un digno fungo para abrir este ano 2011.

Descrito por vez primeira polo micólogo austríaco Erwin Reinchardt en 1886, e nomeada así en honor ó naturalista alemán Ferdinand von Hochstetter, me temo que temo que temos que olvidarnos de atopalo nestas latitudes e conformarnos con desfrutar das súas fotografías. O caso é que esta exótica especie só se atopa na India e Nova Zelanda (lugar no que podemos atopar oitros cogomelos de singular e especial beleza como xa vimos AQUÍ en Refungando). A súa chamativa cor, dese intenso e pouco común azul pitufo, é o principal ingredinte da súa beleza, como podedes comprobar nas imaxes que acompañan esta entrada.

A primeira das fotografías é obra do usuario de flickr little.tomato e , simplemente, o amigo se sae do mapa. Sen palabras. A segunda foi tomada por Ian Dodd (vía Wikipedia) e a terceira, na que apreciamos o sutil do afeltrado da cutícula do sombreiro, de Steve Axford.

Sen dúbida, un dos cogomelos máis fermosos que nos podemos atopar no mundo. ¿Non estades dacordo? Pois todo para vos...













. Ler máis...