Atopado o cogomelo máis grande do mundo en China

Fotografía: Dr. Bao-Kai Cui

Pregunta de Trivial Micolóxico: ¿Cal é o cogomelo máis grande do mundo mundial? Seguro que á maioría vos pillaba a todos nun renuncio con esta cuestión. Non estamos a falar do fungo en si, ollo, senón do cogomelo. Pero tranquilos, hoxe en Refungando imos a desvelar a resposta para que sexades a envexa das vosas tertulias micolóxicas.

O cogomelo en cuestión foi localizado por vez primeira en 2010 por Bao-Kai Cui e Yu-Cheng Dai, investigadores da Academia de Ciencias China, na illa de Hainan (China), non foi ata este ano que os seus descubridores fixeron público o hachado na revista Fungal Biology deste setembro.

O carpóforo, que medraba baixo o tronco dun carballo (como podedes observar na imaxe que abre o artigo; o carbollo era Quercus asymetrica) pertence á especie Fomitiporia ellipsoidea, un polyporal (co himenio formado por poros) da familia Hymenochaetaceae, perenne e co sombreiro xeralmente resupinado, isto é, que medra ca parte superior do sombreiro pegada ó sustrato no que se desenvolve, neste caso a superficie do tronco morto.

O amigo chino ten un tamano de algo máis de 10 m de longo por 80 cm de ancho e entre 400 e 500 kg de peso. Os investigadores estiman a súa idade nuns 20 anos. Na imaxe da esquerda podedes ver ó profesor Yu-Cheng Dai con varios fragmentos do cogomelo descuberto.

O anterior record, tamén en mans doitro polyporal, tiñao unha frutificación de Rigidoporus ulmarius descuberto en 2003 nos Reais Xardíns Botánicos de Kew (Inglaterra), cunhas medidas de 150 x 133 cm e unha circunferencia de 425 cm. Desgraciadamente, este cogomelo finalmente sucumbiu cando uns raposos fixeron a súa madrigueira baixo el. Nalgún lado tiñan que facer o seu duplex.

Agora xa sabedes a resposta: o cogomelo máis grande do mundo a día de hoxe é un exemplar de Fomitiporia ellipsoidea atopado na illa de Hainan, en China. Coma conta o dito: nunca te deitarás... Ler máis...

Concurso de Fotografía Micolóxica de A Cantarela

¿Non o cheirades? Está no aire, e os primeiros en decatarse son os fungos, que xa están a encher de variedade e cor os nosos montes. Saben que se achega o outono e, como sempre nestas datas, os cogomelos máis fachendosos se acicalan e preparan. Saben tamén que o concurso de fotografía micolóxica que organizan os amigos de a asociación de ultrarría A Cantarela está á volta da esquina, e todos queren saír ben juapos nas fotos.

Da man do capitán dese barco micolóxico con base en Vilagarcía, Carlos Puga (quen tamén compaxina este agradecido traballo con alegría xunto ca presidencia da Federación Galega de Micoloxía), nos chegan as bases para este recoñecido concurso no que cada ano os millores fotógrafos micolóxicos da comunidade dan o callo con fermosísimas instantáneas como a que podedes ver na imaxe do cartel deste ano na imaxe da esquerda (click para agrandar e disfrutar).

Así que toca buscar no disco duro a vosa millor fotografía ou, no seu defecto, sair ó monte e facela. Ca enorme cantidade de especies distintas que estamos a ver estes días (e máis e máis cada día de chuvia que pasa), seguro que tendes donde escoller modelo. Xa vos avisamos de que o nivel é bastante alto, así que olvidádevos de enviar fotos feitas co iPhone. Non vai coar.

¿Que qué debes facer para participar? Pois leer as bases premendo na imaxe da esquerda, onde ven todo ben explicadiño enviarlles ós amigos de A Cantarela a vosa fotografía no formato axeitado (se vai acompañada dun xamón de pata negra ou bogavante de máis de 5 kg. pode axudar no concurso, aínda que isto non é oficial...).

Lembrade que tedes ata o día 31 de Outubro para enviar as vosas fotografías.

Agora que xa o tedes todo claro, ¡animádevos a participar! Ler máis...

Rareza primaveral en Ribeira: Amanita torrendii

Eses dous minúsculos cogomelos que se arriman un ó outro, vestidos de branco puro coma nenos de comunión esperando ás ostias do cura, son os protagonistas de hoxe. Se trata dunha especie que, precisamente polo seu tamano (a xema dun dedo ou menos aínda), non é sinxela de localizar nin de fotografiar. Unha especie que recentemente e gracias ó traballo dun dos nosos máis grandes micólogos, no "exilio" en EEUU, Alfredo Justo, trocou xénero e nome. Algúns xa a coñeceredes co seu antigo nome, Torrendia pulchella, para todos os demáis, vos presentamos a Amanita torrendii, un dos hachados micolóxicos máis interesantes da nosa primavera.

Con motivo dunha saída que organizamos conxuntamente co Grupo Micolóxico Galego (a quenes aproveitamos para mandar unha forte aperta) polas nosas terras, fixemos unha parada para comer no Parque Periurbano de San Roque, aquí en Ribeira. Foi alí onde, logo de saborear as sabrosas viandas que nos acompañaban, me atopei con este curioso cogomelo paseando na sobremesa polos arredores a ver qué caía. Chamei a Óscar Requejo quen se achegou rápido... e máis rápido aínda que identificou o cogomelo, mentres eu todavía trataba de decidir se o seu pequeno tamano se debía a que estaba ante un par de alevíns ou lles viña a cousa de familia. Casualmente, Óscar xa citara este fungo no último número da revista Mykes, co cal tiña toda a información desta especie fresca para compartir con nos.

O certo é que Amanita torrendii (bautizado así en homenaxe ó micólogo portugués Camillo Torrend) é un cogomelo sinxelo de identificar, por raro, se se coñece ben. A ausencia de lamelas, como veremos máis adiante, o seu pequeno tamano e a delicada volva branca fan deste un cogomelo cas suficientes particularidades para dar un rápido veredicto. Ademáis, é un bo candidato para traballar a nosa fotografía macro e poñernos as cousas un pouco difíciles para sacar unha boa toma debido ó seu tamano e cor.

Pero sen máis preámbulos xa, imos a ver a descripción deste cogomelo, recén chegado á familia amanitaceae. Con todos vos, a máis pequena das amanitas... (click abaixo para ler o artigo enteiro).


DESCRIPCIÓN

Nota previa: Amanita torrendii é o que se denomina unha especie secotioide. ¿Isto qué quere dicir? Pois que se trata dun cogomelo nun estadio evolutivo intermedio entre a forma, neste caso, de cogomelo con lamelas, e a de gasteral. Ou sexa, un cogomelo que está evolucionando hacia un peido de lobo (aínda que vos pareza raro, todo apunta a que os gasterales son formas máis evolucionadas de cogomelos que os agaricales). A. torrendii trátase ademáis do primeiro cogomelo secotioide descrito do xénero amanita.

Sombreiro: 18 x 15 mm. Ovoide ou semigloboso, branco como o resto do carpóforo, composto por un peridio moi fino formando un patrón granuloso na superficie e unha gleba carnosa. A veces con restos do veo universal. Non presenta lamelas (pensade no cogomelo coma nun peido de lobo con pé).

Pé: 20 x 5 mm. Branco, cilíndrico, fibriloso e algo escamado. Cunha pequena volva tamén branca (se aprecia na imaxe da esquerda, aínda que alguén había pisoteado o exemplar). Fráxil, sepárase do sombreiro e volva con facilidade.

Carne: Branca inmutable. Sen olor nen sabor apreciables.

Hábitat: Os exemplares recollidos frutificaban preto dun castaño de indias (Aesculum hipocastanum). Preferencia por chans algo areosos. En primavera.

Observacións: Como xa adiantamos antes ata 2010 a súa denominación era Torrendia pulchella. Os distintos estudos microscópicos levados a cabo xa apuntaban á inclusión desta especie no xénero amanita, pero foi o recente traballo de estudo molecular de Alfredo Justo publicado na revista Mycologia en 2010 o que puxo as cousas no seu sitio, e os cogomelos no seu xénero.

É unha das 33 especies en perigo de extinción en Europa do Anexo I da Convención de Berna, aínda que en Galicia e sobre todo sur de España se observa con certa frecuencia.

Amanita Torrendii apareceu un par de veces máis esta primavera, sempre fiel ó mesmo lugar, aínda que nunha das ocasións as lesmas deran boa conta delas. Esta próxima primavera seguiremos con atención a súa evolución e procuraremos traervos máis e millores fotografías. Mentras tanto, nos quedan por ver moitos e interesantes cogomelos de aquí a alá. Seguide refungando con nós, e chegarán as vosas pantallas.
Ler máis...

Un fungo devorador de... ¡plástico!

Fotografía: Universidade de Yale


Os protagonistas do descubrimento do fungo que vedes cultivado nuha placa petri da que está a dar boa conta na imaxe do artigo, bautizado Pestalotiopsis microspora, foron un grupo de estudantes de Bioloxía Molecular da Universidade de Yale que facían traballo de campo na Amazonia recollendo endofitos (lembremos, fungos e bacterias que viven en simbiose nos tecidos dalgunhas prantas e dos que xa tivemos ocasión de falar aquí).

O fungo foi descuberto na citada viaxe á Amazonia en 2008, en Ecuador. Foi entón cando Pestalotiopsis microspora se describiu por vez primeira para a ciencia, pero é agora, logo de estudalo con atención, que coñecemos das súas mañas.

Pria Anand, unha das participantes na experiencia, decidiu comprobar se o fungo en cuestión mostrabas actividade biolóxica en presencia de plástico. Logo da súa graduación, oitros estudantes continuaron a labor. Jeffrey Huang investigou a capacidade destes organismos para romper enlaces químicos, mentres que Jonathan Russell identificou as enzimas responsables na descomposición do poliuretano. Os resultados das súas investigacións publicáronse na revista Applied and Environmental Microbiology.

Non é o primerio fungo que se coñece con esta habilidade, pero Pestalotiopsis microspora ten a capacidade de facelo en ausencia de osíxeno, polo que se presenta como unha interesante opción para nun futuro emplear en vertedoiros na eliminación de plásticos. Pero non poñamo-lo carro diante dos bois, dende este descubrimento ata a súa aplicación industrial no tratamento de residuos, queda todavía un longo camiño de investigación para facelo viable e rendible. En todo caso, é un primeiro paso moi firme.

Pois nada rapaces, vos a investigar, e nos a esperar a boa nova. Mentres tanto, vouvos a confesar aquí en petit comité un titular que me gustaría poder ler algún día e contarvos aquí: "Descubren un novo fungo que colle os cartuchos usados do monte e llos mete ós cazadores polo cu". Ata lle teño nome: Cartuchis rectalis. Esa si que sería boa...
Ler máis...

O cultivo comercial de cogomelos en Galicia: Pan do Demo

Nunha saída que Refungando organizou para os seus socios esta primavera, tivemos a oportunidade non so de visitar as verdes terras de Celanova e arredores, senon tamén de deixarnos caer nas instalacións da granxa de cultivo de cogomelos recentemente creada Pan do Demo para interesarnos polo cultivo comercial dos nosos amigos. Como veredes a continuación, a producción dos seus invernadoiros está a día de hoxe completamente adicada ó cultivo de Pleurotus ostreatus, pero nun futuro próximo a variedade de especies cultivadas se verá incrementada ca inclusión de novas especies.

Pero, ¿quen millor que o noso anfitrión aquel día, que ademáis dunha enorme paciencia cas nosas preguntas, ten un gusto no vestir admirable como veredes no seguinte video, para contarnos un pouco os traballos e dificultades do cultivo comercial de cogomelos? Pois nada, con todos vos, o responsable do bo facer de Pan do Demo, Borja Mínguez:




Estos da Telegaita si que saben. Cando nos tivemos a oportunidade de visitar as instalacións de Pan do Demo, desgraciadamente xa se recollera toda a producción, pero hoxe temos a oportunidade de comprobar o aspecto dos invernadoiros de Pan do Demo en todo o seu esplendor, cortesía do noso amigo Alejandro Mínguez. Fixádevos neses exemplares da imaxe da dereita bañados pola verdosa luz do invernadoiro que o imprime todo. Fermosa estampa, ¿non si?

Como se comenta na entrevista, a empresa de Celanova está xa en fase de probas con novas especies, coma o Agaricus Bisporus (o champiñón de sempre do supermercado), cuios resultados podedes observas na seguinte das imaxes cos primeiros exemplares asomando entre o compost jritando "¡levádeme á tixola!".

Ademáis do champiñón, en breve Pan do Demo comezará a testear o cultivo de Lepista Nuda e Coprinus comatus; no seu momento, prepararemos unha entrevista para que Borja nos explique as diferencias no cultivo destas especies, menos comúns, por non dicir inexistentes, nos mercados galegos e veremos así as distintas e caprichosas necesidades de cada especie en canto a humidade, temperatura e, como non, alimentación. Lembrade que o cultivo comercial hoxe en día se reduce case exclusivamente a especies de fungos saprófitas (se alimentan de materia orgánica morta), co que se debe adaptar o sustrato dos sacos productores ós gustos culinarios de cada unha das especies.

Por certo, se estades interesados nun tour coma o noso, Pan do Demo organiza visitas guiadas a grupos de particulares e colexios. Ademáis, tamén podedes adquirir un deses apetecibles sacos productores para a vosa casa ou restaurante. Nos, por suposto, non perdemos a oportunidade e arramplamos co que había. E, se vos estades a preguntar que tal de producción, non tedes máis que botar unha ollada a un dos sacos que se veu con nos para Ribeira na imaxe da dereita. Botaron por fora.

Para calquera dúbida, concertar unha visita, ou petición de saco, só tedes que poñervos en contacto cos amigos de Pan do Demo nalgún destes números:

88431335 - 651014225

Un consello: se estades interesados en organizar unha visita, ¡millor procurade que coincida cando a colleita estea a punto!

Antes de poñer punto final, en nome de Refungando, e máis especialmente no de todos os que ese día nos desplazamos ata aquelas fermosas terras, quixera dende eiquí facer chegar o noso agradecemento a Alejandro Mínguez, que ese día se tranformou para nos no millor guía turístico da bisbarra celanovesa e en grandísimo anfritión. ¡Graciñas!

Ler máis...

Redescuberto fungo bioluminiscente en Brasil

Fotografías: Cassius V. Stevani

Antes de nada, desculparme pola tardanza na publicación de novos post, provocada por unha voluntaria inmersión na Festa da Dorna, e uns involuntarios problemas técnicos no meu equipo. Agora, con todo resolto, ou case, toca poñerse ó día...

Se levades algún tempos seguindo os desbarres micolóxicos desta páxina saberedes que os cogomelos da imaxe que abre este artigo non foron recollidos nos arredores da central de Fukushima. Se trata de cogomelos con unha abraiante propiedade física: a bioluminiscencia. E non son os primeiros que vemos por aquí. Pero desta vez, a historia comeza como moitras oitras historias. Nada orixinal; algo así: Hai moito tempo, nun país moi, moi lonxano...

(Click abaixo para ler máis)


A historia

170 anos tiveron que pasar, nin máis ni menos, para que este fungo volvera a caer nas mans dos científicos. ¿Perdido? Non exactamente. A lo menos non para a xente da zona de Piauí, estado do nordeste do Brasil onde é ben coñecido polos locáis, que o chaman "Flor de coco" pola súa tendencia a medrar baixo palmeiras.

Foi a comunidade científica quen lle perdeu a pista a este luminoso fungo dende que en 1840, o botánico británico George Gardner vira uns nenos xogando co que él creía que eran xigantes vagalumes nas rúas dun pobo que logo se convertiría na cidade da Natividade, no centro-oeste do Brasil. Aquel cogomelo, sería bautizado polo humilde botánico como Agaricus gardneri (á esquerda, ca luz acesa; fixádevos que a perspectiva das dúas imaxes, a de portada e esta, é a mesma).

Agora, un grupo de científicos estadounidenses (entre os que anda metido un micólogo que últimamente vemos moito por esta páxina, Dennis Desjardin) en colaboración ca Universidade de São Paulo, da que forma parte o químico Cassius Vinicius Stevani (non, non é un centurión romano, senón profesor de química e estudoso dos mecanismos bioluminiscentes dos fungos), volveulle botar o guante ó escurridizo cogomelo. A cousa foi máis ou menos así, como nos conta o propio Cassius:

"Entereime de que todavía había destes fungos ó redor de 2001. Nos anos seguintes, chegáronme informes de Tocantins e Goiás dun fungo grande e amarelo, que emitía unha luz. Pero só puden velos en 2005, en fotos tomadas en Piauí".

Por suposto, logo de todo este tempo, os avances no eido da micoloxía habían de pasarlle factura ó nome orixinal deste fungo, que no seu redescobremento rebautizouse logo do correspondente estudo como Neonothopanus gardneri. Este estrano xénero da familia marasmiaceae, do que só había ata a data unha especie (Neonothopanus nambi, especie sudamericana descrita en 1999 e tamén luminiscente), conta dende agora con un novo membro luminiscente.

Mecanismo e función biolóxica da bioluminiscencia en fungos

Segundo o propio Stevani, o mecanismo preciso mediante o cal os cogomelos producen luz é todavía un misterio, así como a súa función biolóxica. Algúns creen que esa función é similar á do cheiro de phallus e clathrus, neste caso atraer a insectos nocturnos que axuden na dispersión das esporas; oitra hipótese é que a súa función é atraer insectos depredadores para que se alimenten de aqueles que puideran atacar ó cogomelo. Todo isto está moi ben, e ámbalas dúas opcións parecen sosterse... ata que vemos a imaxe de abaixo (click para agrandar). A pregunta que nos ven á cabeza é: ¿en dónde encaixa a luminosidade do micelio nas dúas hipóteses antes prantexadas?

O que vedes aquí é, nin máis nin menos que unha placa petri cun cultivo do micelio de Neonothopanus gardneri. E sí, brila que da gusto e non, non é a única especie de cogomelo bioluminiscente que presenta esta característica. Así que, ¿por qué desperdiciar enerxía na emisión nunha luz que non vai ser perceptible se o obxetivo é atraer insectos? Curioso canto menos.


No futuro

Ata o de agora e dende 2002 o equipo do profesor Stevani foi quen de describir 15 novas especies bioluminiscentes, e un novo xénero, Genorrema. A día de hoxe existen no mundo 72 especies de fungos deste tipo. A investigación continúa, e a xulgar polo ritmo dos descobrementos, podemos esperar volver a ver a Stevani e ó seu equipo como protagonistas de oitras novas deste tipo maís cedo que tarde.

Dende Refungando seguiremos as investigacións neste campo con atención, para achegarvos tódolos segredos dos fungos bioluminiscentes. Non deixen de sintonizar os seus navegadores. Ata entón, considerade a posibilidade de sair un día ós cogomelos de noite pechada e buscar na oscuridade dos nosos montes algún cogomelo con esta habilidade. Aínda que si o facedes... ollo ca Santa Compaña!

Ler máis...

Impresionante imaxe panorámica en 360º

Hoxe vos imos a amosar unha nova forma de fotografiar cogomelos de espectaculares resultados. Algún de vos xa saberá de que vai isto das imáxenes panorámicas en 360º; para os que non, este será o voso bautismo de lume.

Basicamente, o que nos permiten este tipo de imaxes é observar o entorno fotografiado como se estivésemos ahí nos mesmos. Movendo a imaxe co rato poderemos mirar arriba, abaixo, e xirar ó redor do punto central da imaxe 360 º, o que nos permite observar todo o que nos rodea. En realidade, esta imaxe está composta por un mosaico de fotografías tomadas dende un mesmo punto e "unidas" de forma imperceptible. Pero o millor é que o experimentedes vos mesmos, porque unha imaxe panorámica vale por mil palabras.

O que ides a ver en canto premades na fotografía interactiva é un impresionante corro de bruxas, espeso como o bo licor de café, de Tricholoma populinum. O lugar da toma atópase en Aarhus (Dinamarca) e o autor é Flemming V. Larsen.

Podedes ver en pantalla completa (recomendadísimo) a panorámica facendo click en FULSCREEN na parte superior esquerda da ventá. ¡Avanti tutti!

Tricholoma Populinum Fairy Rings in Aarhus

¿Qué vos parece? ¿Alguén se anima a crear unha destas incribles imaxes e compartila con todos? Nos tentarémolo e aquí poderedes ver o resultado do experimento. Só hai que esperar a atopar un esceario á altura...

Ler máis...

Teeeeño unha vaaaaaca seteeeeeraaaaa...

... non é unha vaca calqueeeraaaa. E podedes xuralo por Fries. Non é unha vaca calquera a protagonista do video, extraordinario documento, e que chegous as nosas mans gracias ó chivatazo do amigo Julián Alonso da Sociedade Micolóxica Lucus.

Imos deixar unha pregunta no aire antes de dar paso ó video: ¿Algunha vez vistes comer macrolepiotas a unha vaca por estos lares? Pois pasen e vexan como se pon a amiga, logo comentamos:

Como lle roe a condeada, ¿eh? Non é nada estrano atoparse os tres termos da ecuación nun mesmo lugar en Galicia, xa que temos tódolas incógnitas: vacas, bos prados e macrolepiotas. Xa se sabe, as vacas gustan dos prados, e as macrolepiotas dos prados aboados polas bostas destas. O que si que nunca nos atopamos foron vacas atacándolle duro ós cogomelos. É máis, temos visto moitas veces vacas en prados cubertos de macrolepiotas, e estas non facerlles o máis mínimo caso, aínda que parece ser que si se dan casos en que lles da por rumiar bos boletus (como se nos comenta na Guía Micolóxica dos Ecosistemas Galegos, de Marisa Castro, Alfredo Justo e Ana Soliño).

Quizáis o voraz apetito polas macrolepiotas que mostra a nosa melenuda amiga do video, teña que ver ca raza a que pertence: unha vaca das Highlands, raza oriunda das terras altas escocesas. Estas vacas están adaptadas ás duras condicións de vida das terras do norte de Escocia, de ahí o aspecto de wookie de Star Wars para abrigarse dos duros invernos escoceses, e a súa capacidade para comer prácticamente de todo naquelas terras ermas. Esa pode ser a clave da diferencia no comportamento cas vacas de por aquí, máis inclinadas polos verdes pastos galegos, afortunadamente para nos, que polas macrolepiotas. ¿Será este o segredo do misterio da vaca larpeira?

Por certo, se tedes material deste tipo ou algunha experencia relacionada, non dubidedes en compartilo con nos. Todo sexa por coñecer algo máis do papel dos cogomelos nos nosos ecosistemas en relación ós animáis micófagos. Podedes deixar os vosos comentarios neste artigo, e a ver que aprendemos todos xuntos...

P.D.: Por certo, vaia merda de primavera. Micolóxicamente falando, claro.

Ler máis...

Hoxe vos traemos... ¡Novo cogomelo dende a Illa de Sálvora!

Fotografías: Jesús Manuel Parada Miniño

A entrada da ría de Arousa ten dende sempre un privilexiado garda que nos da a benvida antes de adentrarnos nas súas ricas augas. Este remanente emerxido da serra do Barbanza, antano unido a terra polo Carreiro de Aguiño, acochaba no seu colo o pequeno tesouro micolóxico que podedes ver na imaxe que abre este artigo. Desta vez teño a incrible sorte de falarvos deste descubrimento dende a privilexiada posición que me ofrece o feito de haber participado nel xunto con un primeira espada da micoloxía como é Jaime Blanco Dios. Así que hoxe, por variar, imos a contarvos esta historia de primeira man, fresca e todavía arrecendendo a mar.

Todo comezou cando Jaime me brindou a oportunidade de acompañalo á illa de Sálvora o pasado 8 de abril, nuha visita á illa encadrada nos traballos de catalogación da flora e micoflora que éste está a realizar no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas e que o levou tamén a descubrir en Ons, coma xa vimos, a Clitocybe auniosiana. Así que alá me fun, cámara e trípode en man, co obxetivo de disfrutar dunha boa xornada e, se había moita sorte, poder observar e fotografiar in situ algúns exemplares de Myriostoma coliforme que o ano pasado Jaime citara por primeira vez para Galicia. Se soaba a flauta, fantabuloso, se non, sempre quedaba empaparse da beleza natural da illa, que non é pouca.

Chovera uns días atrás, aínda que ese día facía un sol de xustiza, así que, menos que máis, algo esperabamos ver. E non tardamos. Menos de 15 minutos logo de poñer o pé en terra e mentres todavía asimilaba as advertencias de Jaime acerca das megacarrachas (e que se poderían cazar con arco e frechas, como logo puiden comprobar) que pululan pola illa adiante, algo me chamou a atención nunha zanxa ó borde do camiño. Aquel foi o primeiro contacto que tivemos ca protagonista de hoxe. Máis adiante nos agardaban máis exemplares entre os brións e as finas herbas de pequenos prados ben abonados polos numerosos coellos de Sálvora.

Despois de un lixeiro exame macroscópico inicial (unha ollada por riba, vamos) a Jaime xa lle pareceu un achado interesante; a min, un cogomelo descoñecido máis da miña extensísima lista particular de cogomelos sen nome. De pequeno tamano, cor parda, os sombreiros dos exemplares máis maduros se colorean preto da marxe con tons parado alaranxados. A cor das lamelas era máis clara, e algúns exemplares aparecían ca aresta dunha marcada cor negra (podedes ver estes detalles nas imaxes, facendo click para ampliar). Iso si, tiña unha particularidade que sen dúbida debía de axudar na súa identificación: o seu arrecendo.

O olor que desprende este cogomelo non é especialmente intenso, pero si claramente percibible. Nun primeiro momento lembroume o cheiro a mar, esa mistura de aromas que nos trae a brisa a pé de praia... pero aínda que estaba presente non era exactamente iso. Cheiraba a peixe, a peixe fresco. Moi apropiado para un cogomelo cuio hábitat é unha illa.

O estudo de microscopía levado a cabo por Jaime había máis tarde de encadrar o novo cogomelo no xénero arrhenia, representado principalmente na nosa comunidade, sobre todo na costa, por Arrhenia rickenii. Finalmente, o nome escolllido tiña que, como non, facer referencia á fermosa illa arousana, de ahí bautizalo como Arrhenia salvorana, que hoxe vos presentamos. E así acaba o conto, todos felices comendo lombrices (ou algo así era...).

Como despedida, vos deixamos con algunhas imaxes da illa, que nesas datas estaba especialmente fermosa co despertar das flores na primavera. Un auténtico pracer para os sentidos perderse nela rodeados de natureza salvaxe, carrachas coma nécoras e gaivotas de mirada ameazante.

Benvida, Arrhenia salvorana e graciñas pola oportunidade, Jaime. Ler máis...

Novo fungo bautizado en honor a... ¡BOB ESPONXA!

Fotografía: Tom Bruns (cogomelo) e Dennis Desjardin e Andrew Ichimura (himenio ó microscopio)
Non amigos, o título desta entrada non é froito dun dos nosos chistes malos. O cogomelo que podedes ver na imaxe foi bautizado polos seus descubridores co nome de Spongiforma squarepantsii. en homenaxe á máis famosa das esponxas dos sete mares. Como veredes máis adiante, a elección deste nome necesita dalgunha explicación aparte da evidente, pero imos por pasos. E o primeiro, é Bob.

Se os últimos anos estivestes vivindo encerrado nun bunker ou nunha illa deserta, é posible que non coñezades a este simpático persoaxe de debuxos animados que vive nunha piña debaixo do mar en Fondo de Bikini e que volve tolos a nenos e non tan nenos. Para eses, os perdidos, á esquerda tedes unha instantánea tomada de Bob Esponxa ó enterarse de que un novo fungo ía nomearse no seu honor. Noraboa Bob, non é para menos. Agora, se queredes coñecer con nos máis sobre este curioso e esponxoso cogomelo, pinchade abaixo en "ler máis":


A nova especie foi descuberta en 2010 en Lambir Hills, en Sarawak, na illa de Borneo (Malasia), polo profesor de ecoloxía e evolución da Universidade Estatal de San Francisco Dennis Desjardin (a quen xa tivemos a oportunidade de coñecer con motivo doitro descubrimento micolóxico neste blog aquí), Kabir G. Peay e Thomas D. Bruns. Uns cachondos.

Pero botemos unha ollada á etimoloxía do novo nome que deixamos antes aparcada: Spongiforma squarepantsii. O nome do xénero, spongiforma, xa existía, e significa literalmente "con forma de exponxa". De feito, este é o segundo fungo descuberto no mundo deste xénero. O primeiro nomeouse Spongiforma thailandica en 2009 e no seu descubrimento tamén estivo implicado o profesor Desjardin . A homenaxe a Bob toma forma no epíteto e necesita dunha pequena explicación: o nome deste persoaxe en inglés é Spongebob Squarepants (literalmente Bob Esponxa Pantalóns Cadrados), e é a partir de este apelido, Squarepants, que os descubridores nomean o fungo, squarepantsii.

Repasando o aspecto de este novo cogomelo, se entende perfectamente o nome escollido, pero os seus descubridores tiñan máis motivos. Para entendelos, fixádevos no aspecto do himenio nesta imaxe de microscopio electrónico que tedes aquí á dereita. Para os seus descubridores, o estructura de arrecife de coral recuberto de esponxas deste foi o oitro motivo de peso, aparte do obvio da morfoloxía do cogomelo, para chamar a este novo fungo como a o amigo Bob.

Na descripción do cogomelo aparecida na revista Mycologia de maio deste ano, os autores describen o seu olor como vagamente afroitado, cun forte toque a humidade. O da humidade é comprensible, pois a súa táctica para almacear auga é bastante obvia: compórtase como unha auténtica esponxa. De feito, coma nos conta o propio Desjardin, este cogomelo ten a curiosa propiedade de recuperar a súa forma se o exprimimos e lle escurrimos a auga (pensade no resultado de facer isto con calqueira outro cogomelo...). Pero ista non é a última das sorpresas de Spongiforma squarepantsii, xa que as análises de ADN confirmaron a súa inclusión na familia Boletaceae.

O que ocorre é que este cogomelo pertence a unha forma evolucionada dentro da familia dos boletos, que trocou o seu sombreiro nunha estructura esponxosa ó tempo que desaparecía o pé , o que lle permite no seu hábitat tropical absorber a humidade do aire e almacenala en condicións de ausencia de chuvias. Lembremos que unha das funcións do sombreiro dos cogomelos é precisamente manter a humidade das súas esporas e evitar a súa deshidratación; o cambio de morfoloxía deste cogomelo é a súa resposta evolutiva nun clima tropical ó problema de manterse hidratado. O Reino Fungi, novamente, dándonos unha clase maxistral de xenio enxeñeril.

Pero no vaiades a pensar que isto é todo. Dennis Desjardin, que non para e seguramente veremos nesta bitácora mási pronto que tarde, xa anunciou que proximamente aparecerán publicadas cinco novas especies oriundas de Hawai, lugar no que traballa con seu colega Don Hemmes no estudo da diversidade fúnxica dos bosques nativos das illas pacíficas. Estade atentos a estas páxinas pois en canto teñamos noticias destes fungos hawaianos volo contaremos aquí, coma sempre, en Refungando.

Está a ser un bo ano en canto ó descubrimento de novos cogomelos, non descartedes que calquira día de estes apareza unha nova especie por aquí preto, eu que sei, en Sálvora por poñer un exemplo...

Ler máis...